Gervigreind í kennslu
Stuðningssíða fyrir kennara
Þessi síða er hugsuð sem hagnýt verkfærakista fyrir kennara í grunnskóla. Hér má finna leiðbeiningar, verkefni, matsviðmið, umræðuspurningar og tilbúin sniðmát sem hjálpa kennurum að kenna nemendum um gervigreind, nýta hana á ábyrgan hátt og ræða bæði tækifæri og hættur.
Markmiðið er ekki að láta gervigreind hugsa fyrir okkur. Markmiðið er að kenna nemendum að hugsa betur með nýjum verkfærum.
Á síðunni er lögð áhersla á:
- að nemendur skilji hvað gervigreind er og hvað hún er ekki
- að nemendur læri að nota gervigreind sem stuðning, ekki staðgengil eigin hugsunar
- að kennarar setji skýr fyrirmæli um hvort og hvernig gervigreind má nota
- að námsmat byggi áfram á eigin hæfni, skilningi og vinnu nemenda
- að persónuvernd, heimildanotkun og gagnrýnin hugsun séu alltaf í forgrunni
- að kennarar fái einföld verkfæri sem hægt er að nota strax í kennslu
Þess vegna þarf gervigreindarkennsla í grunnskóla að snúast um þrjú lykilatriði:
- Hugsun – Nemendur þurfa að skilja, spyrja, meta og útskýra.
- Ábyrgð – Nemendur þurfa að vita hvað má, hvað má ekki og af hverju.
- Gagnsæi – Nemendur þurfa að geta sagt frá því hvernig þeir notuðu gervigreind og hvað þeir unnu sjálfir.
Gervigreind á ekki að koma í stað kennara, náms eða mannlegra samskipta. Hún á að vera verkfæri sem styður við nám, sköpun, skilning og faglegt skólastarf.
Vefsíðan er hönnuð á tímum þar sem gervigreind er í hámælgi og eftirspurn eftir kennslu á það ört vaxandi viðfangesfni er mikil.
Hér er reynt að koma með leiðir til að efla bæði kennara og nemendur þegar það kemur að notkun gervigreindar.
Mikilvægt er að skilja hvað er átt við með hugtakinu gervigreind og hvernig sú tækni virkar.
Hvernig notkun á henni er nú og í framtíðinni veltur allt á því hvernig við sem kennarar nálgumst viðfangsefnið. Hér er verkefnasafn sem reynir að tengja bæði eigin gagnrýnu hugsun við siðferðisleg vandamál ásamt því að auka getu á nýtingu þessarar tækni.
Fyrir kennara
Gervigreind getur verið gagnlegt verkfæri í skólastarfi, en hún þarf að vera notuð af ábyrgð og með skýrum tilgangi. Kennarar þurfa ekki að kunna allt um gervigreind til að byrja. Mikilvægast er að setja skýr mörk, ræða við nemendur og kenna þeim að nota tæknina sem stuðning við eigið nám en ekki sem staðgengil eigin hugsunar.
10 hlutir sem kennari þarf að vita
1. Gervigreind er verkfæri, ekki kennari
Gervigreind getur hjálpað við hugmyndir, útskýringar, skipulag og endurgjöf, en hún kemur ekki í stað kennara, samtals, leiðsagnar eða faglegs mats.
2. Gervigreind getur haft rangt fyrir sér
Svör frá gervigreind geta hljómað sannfærandi þó þau séu röng. Nemendur þurfa að læra að spyrja:
Er þetta satt? Hvernig veit ég það? Hvar get ég staðfest þetta?
3. Gervigreind getur búið til heimildir sem eru ekki til
Nemendur þurfa að vita að gervigreind getur nefnt bækur, greinar, höfunda eða vefsíður sem hljóma raunverulega en eru það ekki. Allar heimildir þarf að staðfesta.
4. Skýr fyrirmæli skipta öllu máli
Kennari þarf alltaf að taka fram hvort gervigreind sé leyfð, bönnuð eða leyfð með takmörkunum. Óskýr fyrirmæli skapa misskilning.
5. Nemandi þarf alltaf að geta útskýrt eigin verkefni
Ef nemandi skilur ekki textann, niðurstöðurnar eða hugtökin sem hann skilar, sýnir verkefnið ekki nægilega eigin hæfni.
6. Það er munur á stuðningi og staðgengli
Það er eitt að nota gervigreind til að fá hugmyndir eða endurgjöf. Það er annað að láta hana skrifa verkefnið fyrir sig. Nemendur þurfa að læra þennan mun.
7. Gagnsæi er lykilatriði
Þegar gervigreind er leyfð eiga nemendur að geta sagt frá því hvernig þeir notuðu hana, hvaða fyrirmæli þeir gáfu og hvað þeir unnu sjálfir eftir á.
8. Ekki setja persónuupplýsingar inn í opin gervigreindartól
Kennarar og nemendur eiga ekki að setja nöfn, kennitölur, viðkvæmar upplýsingar, greiningar, einkunnir eða önnur persónuleg gögn inn í opin gervigreindartól.
9. Námsmat á að byggja á eigin skilningi nemandans
Lokaverkefni eitt og sér segir ekki alltaf alla söguna. Kennari þarf líka að horfa á vinnuferli, úrvinnslu, samtal, skýringar nemandans og hvort verkefnið sýni raunverulega hæfni.
10. Markmiðið er að kenna ábyrga notkun
Ef nemandi notar gervigreind rangt er mikilvægt að bregðast við með samtali og leiðsögn. Markmiðið er ekki fyrst og fremst refsing, heldur að kenna heiðarleg og ábyrg vinnubrögð.
5 hlutir sem má prófa strax
1. Láttu gervigreind útskýra hugtak á einfaldan hátt
Nemendur geta beðið gervigreind um að útskýra hugtak og skrifað síðan eigin útskýringu með eigin orðum.
Dæmi:
„Útskýrðu hvað kolefnisspor er fyrir nemanda í 8. bekk.“
2. Notaðu gervigreind til að búa til æfingarspurningar
Nemendur geta fengið spurningar til að æfa sig fyrir próf, umræðu eða kynningu.
Dæmi:
„Búðu til 10 æfingaspurningar úr þessum texta um ljóstillífun.“
3. Láttu nemandann bera saman tvö svör
Nemendur fá svar frá gervigreind og bera það saman við kennslubók, vefsíðu eða eigin þekkingu.
Spurningar:
- Hvað er rétt?
- Hvað vantar?
- Hvað þarf að staðfesta?
- Hvernig mætti bæta svarið?
4. Notaðu gervigreind til að fá einkunnargjöf á eigin texta
Nemandi skrifar fyrst sjálfur og biður svo um tillögur að úrbótum. Nemandi velur sjálfur hvað hann notar.
Dæmi:
„Lestu textann minn og bentu á þrjá hluti sem mætti skýra betur. Ekki skrifa textann fyrir mig.“
5. Láttu nemendur skrá hvernig þeir notuðu gervigreind
Bættu einfaldri skráningu við verkefni þar sem gervigreind er leyfð.
Dæmi:
„Ég notaði gervigreind til að fá hugmyndir að uppbyggingu. Ég skrifaði textann sjálf/sjálfur og breytti honum eftir eigin skilningi.“
5 hlutir sem þarf að varast
1. Að leyfa gervigreind án skýrra reglna
Ef kennari segir ekki skýrt hvað má og hvað má ekki, verður erfitt að meta verkefnið sanngjarnt.
2. Að treysta svörum gervigreindar án þess að kanna þau
Gervigreind er ekki heimild. Hún getur hjálpað til við hugsun og úrvinnslu, en upplýsingar þarf að staðfesta.
3. Að nota gervigreind til að komast hjá námi
Ef nemandi notar gervigreind til að sleppa því að lesa, hugsa, reikna, rannsaka eða skrifa sjálfur, þá styður tæknin ekki nám.
4. Að treysta eingöngu á AI-greiningartól
Sjálfvirk greiningartól geta haft rangt fyrir sér. Kennari þarf að byggja mat á samtali, vinnuferli, fyrri vinnu nemandans og faglegu mati.
5. Að setja viðkvæmar upplýsingar inn í gervigreind
Ekki setja inn upplýsingar um nemendur, námsstöðu, hegðun, greiningar, fjölskylduaðstæður eða annað sem gæti talist persónulegt eða viðkvæmt.
Dæmi um góða og slæma notkun
Hér má sjá veggspjald um dæmi sem gefa til kynna hvernig er góð og slæm notkun getur birst.
Greinar
Kynntu þér hvernig gervigreind er notuð til að bæta kennslu og nám.
Read MoreSnjallforrit
Hafðu samband
- Hafdalur 1
Eftirfarandi verkefni eru unnin af styrk frá Reykjanesbæ fyrir skólasamfélag svæðisins. Ölum er frjálst að nýta sér þau og eru ábendingar vel þegnar um það sem betur má fara eða þörf er að bæta við.
